HISTORIA CZARNOBYLA

Czarnobyl ma bogatą historię sięgającą czasów średniowiecznych (pierwsze wzmianki pojawiły się w 1193 r.) i od XVI wieku notowano wpływ ludności żydowskiej na terenie ówczesnego Czarnobyla (więcej na temat historii żydowskiej na naszym blogu (EN)). Czarnobyl był silnie dotknięty przez II wojnę światową, a w czasie istnienia Związku Radzieckiego pełnił funkcję warsztatu specjalizującego się w naprawach statków położonym na rzece Prypeć. Ze względu na niską populację i łatwy dostęp do wody tereny te zostały wybrane przez Ministerstwo Energii ZSRR na budowę elektrowni, 20 km od Czarnobyla. Budowę czarnobylskiej elektrowni jądrowej im. W.I. Lenina rozpoczęto w 1970 roku. Jednocześnie, w pobliżu wzniesione zostało nowe miasto, Prypeć tzw. miasto satelit, a po uruchomieniu pierwszego reaktora w 1977 roku miasto zostało zaludnione przez 14 000 mieszkańców. Przez swoje dobre połączenia komunikacyje - autobusy, pociągi, a nawet statki - Czarnobyl stał się regionalnym centrum o wielkich perspektywach. Plany Sowietów dotyczących elektrowni w Czarnobylu były rozległe - miała stać się największą elektrownią jądrową na świecie z 12 reaktorami, z których każdy miał mieć moc 1000 MW. 4 reaktory już pracowały, a kolejne 2 były w budowie, kiedy to diametralnie zmieniły się okoliczności.

Katastrofa w Czarnobylu - Co się właściwie wydarzyło?

Katastrofa elektrowni jądrowej w Czarnobylu miała miejsce 26 kwietnia 1986 r. Była to największa katastrofa w historii energetyki jądrowej. Wybuch nastąpił w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4, położonym tylko 120 km od stolicy Ukrainy – Kijowa, blisko granicy z Białorusią.

Elektrownia w Czarnobylu była w tamtych czsach jedną z największych na świecie. Poświęcona była strategicznemu programowi wojskowemu dla armii radzieckiej. Awaria spowodowana była zbieżnością kilku czynników. Poza faktem, że reaktor nie posiadał zaktualizowanego systemu bezpieczeństwa, miał niski poziom automatyzacji. W nocy z 26 na 27 kwietnia nieprawidłowo przeprowadzony test bezpieczeństwa doprowadził do przegrzania i częściowego stopienia rdzenia reaktora numer 4, rozkładu chłodzącej go wody i wybuchu powstałego wodoru. Zapaliły się grafitowe elementy, a obudowa reaktora została rozerwana, do atmosfery trafił radioaktywny pył.

O godzinie 1:24 czasu lokalnego, 40-60 sekund po rozpoczęciu eksperymentu, miały miejsce dwie duże eksplozje. Według niektórych badaczy eksplozja była nieunikniona, ponieważ wyciągnięcie głównego pręta kontrolnego ponad maksymalne dozwolone położenie spowodowało wzrost mocy reaktora o ponad 6000 razy w ciągu kilka milisekund. Zanotowano, że systemy bezpieczeństwa były wyłączone lub nawet nie działały w momencie wybuchu, a kombinacja pary wodnej i wodoru wysadziła w powietrze 1200 ton obudowy reaktora i zniszczyła dach. Po kilku sekundach nastąpił drugi wybuch. Według kilku niezależnych badań, podczas gdy pierwsza eksplozja była normalna - chemiczna, druga eksplozja  miała charakter wybuchu jądrowego z siłą 0,3 kilotonów (czyli około 300 ton trotylu). Według świadków, po pierwszym wybuchu widoczny był czerwony płomień, a drugiej eksplozji towarzyszył jasnoniebieski płomień, po której utworzyła się chmura promieniotwórcza nad reaktorem.

Zniszczona jednostka numer 4 czarnobyl elektrownia jądrowa zdjęcie

Katastrofa atomowa była zbiegiem okoliczności, a eksperyment  powinien zostać przeprowadzony przez inną zmianę, która była do tego specjalnie wyszkolona.  Zostało to jednak przesunięte o dziewięć godzin z powodu nadchodzących uroczystości 1 maja i energii elektrycznej potrzebnej do realizacji planu produkcji. Opóźnienie oznaczało, że eksperyment musiał być przeprowadzony przez inną zmianę. Dzienna zmiana, zaznajomiona z procedurami, dawno już zakończyła pracę. Zmiana popołudniowa szykowała się do odejścia, a nocna, która rozpoczynała pracę o północy, miała przejąć kontrolę reaktora już w trakcie eksperymentu. Zespół ekspertów również odczuwał zmęczenie bezczynnym oczekiwaniem od rana. Zaraz po wypadku pozostałe reaktory zostały odcięte, a elektrownią zarządzano ze sztabu zarządzania kryzysowego, umieszczonego w bunkrze pod budynkiem administracyjnym elektrowni (możesz odwiedzić podziemne centrum dowodzenia podczas wycieczki do elektrowni i Prypeci)

Oś czasu katastrofy w Czarnobylu 26 kwietnia 1986r.:

1:23 Dwie eksplozje bloku nr. 4
1:26 Alarm pożarowy w elektrowni
1:28 Na miejsce zdarzenia docierają zastępy zakładowej straży pożarnej
1:35 Na miejsce zdarzenia docierają zastępy straży pożarnej z Prypeci
2:10 Ugaszenie pożaru w turbinowni
5:00 Ze względów bezpieczeństwa wyłączono z eksploatacji blok energetyczny nr 3
6:00 Na miejsce docierają jednostki wojsk chemicznych
6:35 Ugaszenie wszystkich pożarów. *Zakończenie akcji gaśniczej wnętrza reaktora po blisko 13 dniach nastąpiło 10 maja, 1986 r.

Radioaktywna chmura

Radioaktywny pył zaczął się rozprzestrzeniać do atmosfery ze zniszczonego i palącego się czwartego reaktora elektrowni, które zanieczyściło zarówno środowisko bliższe jak i dalsze. Pierwszym krokiem w likwidowaniu skutków awarii jądrowej w Czarnobylu było ugaszenie pożaru w hali głównej reaktora i dachu maszynowni. Jako pierwsi po wybuchu pożaru przybyły zastępy zakładowej straży pożarnej, wraz ze strażakami z Czarnobyla i Prypeci, którzy ugasili ogień w ciągu trzech godzin od eksplozji lecz w sercu reaktora wciąż płonął grafit...

Strażacy nie zostali poinformowani o niebezpieczeństwie kontaktu z radioaktywnym dymem i odpadami. Możliwe jest też, że w ogóle nie zdawali sobie sprawy, że wypadek to coś więcej niż zwykły pożar instalacji elektrycznych zatem polewali pozostałości reaktora wodą. To pogorszyło sytuację i nastąpiło kilka mniejszych eksplozji wraz z poważnym skażeniem radioaktywnym. Aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się promieniowania do środowiska zrzucono ze śmigłowców kilka tysięcy ton piasku, boru, dolomitu, gliny i ołowiu. Te luźne materiały ugasiły płonący grafit i pochłonęły rozproszone w powietrzu substancje promieniotwórcze. Dwa tygodnie po awarii, organy rządowe ZSRR postanowiły zabezpieczyć cały rozwalony blok elektrowni specjalnym sarkofagiem – betonowym zabezpieczeniem z własnym systemem chłodzenia.

Skażenie europa mapa czarnobyl eksplozja

Eksplozja w Czarnobylu spowodowała wyrzucenie w powietrze substancji promieniotwórczych o 1,5 kilometra. Na tej wysokości wiatr od południowego wschodu przesunął radioaktywną chmurę aż do Skandynawii. Chmura przeleciała nad Skandynawią, po czym ponownie wróciła na Ukrainę. W połowie dnia kierunek wiatru zmienił się na zachodni. Druga skażona chmura przeleciała przez Polskę do Czechosłowacji i dalej do Austrii. Tam odbiła się od Alp i przyleciała z powrotem do Polski.  O ile nam dzisiaj wiadomo, nie ma miejsca na świecie, w którym chmury radioaktywne nie były obecne.

Najbardziej dotkniętymi obszarami była Ukraina i Białoruś, które zdecydowały się na ewakuację niektórych części swoich krajów na stałe z powodu skażenia środowiska. W procesie skażenia dużą rolę odgrywały chmury radioaktywnego izotopu jodu. Ten element ma krótki okres połowicznego rozpadu i stosunkowo szybko po awarii naturalnie uległ rozkładowi do nieszkodliwych elementów. W dzisiejszych czasach  zanieczyszczenie radioaktywne składa się głównie z substancji takich jak stront i cez – a to dlatego, że ich czas tzw. połowicznego rozpadu (czas, gdy ilość pierwiastka zmniejsza się o połowę) wynosi 30,2 lat. Związki te zanieczyszczały środowisko przez następne kilka dekad. Izotopy plutonu i ameryku będą obecne na sąsiadujących terenach elektrowni jeszcze przez kilka tysięcy lat, jednak ich promieniowanie ma znikomy wpływ na ludzkie ciało. Przeczytaj więcej na temat promieniowania na naszym blogu.

Czarnobyl próba zdjęcie Fomin Bryukhanov Dyatlov

Śledztwo w sprawie katastrofy w Czarnobylu zostało oficjalnie zakończone, z wynikiem, że to personel elektrowni nie przestrzegał odpowiednich przepisów bezpieczeństwa. Dyrektor elektrowni Wiktor Briuchanow i naczelny inżynier Nikołaj Fomin zostali skazani na 10 lat pozbawienia wolności, zastępca naczelnego inżyniera ds. bloków III i IV Anatolij Diatłow na 5 lat, kierownik drugiego działu reaktorowego A. Kowalenko i kierownik zmiany B. Rogożkin na 3 lata i inspektor Państwowego Dozoru Jądrowego J. Łauszkin na 2 lata. Początkowo zakładano że proces odbędzie się w Moskwie ale dla dodania większej dramaturgii całego procesu jak i jego rozgłosy postanowiono że proces odbędzie się w Czarnobylu. Katastrofa elektrowni jądrowej zapoczątkowała zmiany w zasadach bezpieczeństwa energetyki jądrowej oraz zapisała nowy rozdział w historii ludzkości. Czytaj więcej na naszym blogu.

Czarnobyl znaczy ‘Piołun’

Miasto Czarnobyl (Chornobyl - po ukraińsku) i jego pobliskie tereny nazwane są Polesiem – krainy geograficznej o płaskich terenach rozciągających się na wschód od styku granic Polski, Białorusi i Ukrainy, zdominowanej przez tereny leśne, rzeki i bagna. Nazwa miasta w tłumaczeniu oznacza gatunek rośliny zwany piołunem, która występuje w tym regionie. Roślina ta jest również wspomniana w Biblii i wielu chrześcijan wierzy, że przykry los tego obszaru został w jakiś sposób przewidziany (aby przeczytać pełną przepowiednię proszę pobrać nasz bezpłatny ebook ‘Mity i Prawdy o Czarnobylu’ TUTAJ). Wormwood jest gorzkim ziołem o bogatym działaniu leczniczym i odtruwającym. Jest w dużej mierze wykorzystywany do produkcji Absyntu.

Fakty co do liczby ofiar katastrofy w Czarnobylu są podzielone. Oczywiście bezpośrednimi ofiarami byli to przeważnie pracownicy zakładu, a także członkowie ekip ratowniczych, którzy otrzymali śmiertelne dawki promieniowania. W pierwszych 3 dniach po katastrofie hospitalizowanych było 299 pacjentów z ostrą chorobą popromienną. Wszyscy zostali skierowani na leczenie do szpitala nr. 6 w Moskwie. Oficjalnie podaje się do wiadomości, że ofiar śmiertelnych katastrofy było dwadzieścia osiem osób. Większość z tych osób  pochowano na cmentarzu w Mitino w Moskwie. Każde ciało jest zabezpieczone betonową trumną ze względu na wysokie promieniowanie.

Katastrofa w Czarnobylu wpłynęła na życie 600 000 osób. Oficjalne dokumenty dzielą ofiary promieniowania na kilka kategorii. Największą grupą była to grupa ok. 200-240 tysięcy likwidatorów - ratowników, żołnierzy, strażaków i policjantów, którzy walczyli ze skutkami wybuchu. Ponadto, istnieje również grupa ok. 116 tysięcy mieszkańców zanieczyszczonych terenów w okolicach Czarnobyla. Kolejne 220 tysięcy osób zostało ewakuowanych z terenów zanieczyszczonych na Białorusi, Ukrainie i Rosji. W chwili obecnej na zanieczyszczonych obszarach nadal żyje ok. 5 milionów osób. Skutki katastrofy dotknęły ponad 10 milionów osób, w tym 3,2 miliona w samej Ukrainie (resztę odnotowano na Białorusi i w Rosji).

Miasto Duchów

Prypeć był kiedyś wzorowym miastem ZSRR i został wzniesiony w 1970 r. dla robotników elektrowni jądrowej i ich rodzin. Przeciętny wiek mieszkańców miasta, w momencie wypadku, to zaledwie 25 lat. Prypeć posiadał wszystkie udogodnienia nowoczesnego miasta - dworzec kolejowy, port, szpital i park rozrywki.

Prypeć miasto widmo czarnobyl teraz

Władze radzieckie ociągały się z przekazaniem oficjalnej informacji o wypadku mieszkańcom, bojąc się wywołania paniki. W dzień katastrofy państwo nie ostrzegło 50 tys. mieszkańców przed zagrożeniem skażeniem radioaktywnym ani nie dostarczyli mieszkańcom tabletek z jodem hamującym wchłanianie szkodliwego promieniowania. Wybuch elektrowni spowodował, że dopuzczalne normy promieniowania zostały przekroczone ponad tysiąc razy. Ewakuacja została przeprowadzona dopiero kolejnego dnia – w południe 27 kwietnia 1986 roku. Ludzi przetransportowano pociągami, łódkami i przede wszystkim autobusami. Mieszkańcy mogli zabrać ze sobą jedynie niezbędne rzeczy. Ludzi zapewniano, że opuszczają swoje domy maksymalnie na trzy dni, potem, kiedy sytuacja w elektrowni zostanie opanowana, będą mogli do nich wrócić. Jak pokazał czas, do Prypeci nie wrócili już nigdy…

26 april 1986, 14:00

Do wiadomości mieszkańców miasta Prypeć! Rada Miejska informuje, że w związku z wypadkiem, jaki miał miejsce w Elektrowni Atomowej w Czarnobylu, poziom promieniowania w pobliżu miasta uległ znacznemu zwiększeniu. Partia Komunistyczna, jej przedstawiciele oraz siły zbrojne podejmują wszelkie środki, aby zwalczyć powstałe zagrożenie. Niemniej jednak mając na względzie zachowanie zdrowia oraz bezpieczeństwa mieszkańców na najwyższym możliwym poziomie, w szczególności u dzieci, została ona zmuszona do podjęcia decyzji o tymczasowej ewakuacji mieszkańców wszystkich miast leżących najbliżej Kijowa. Z tego powodu, poczynając od godziny 14 – 27 kwietnia każdy blok mieszkalny w Prypeci dostanie do swojej dyspozycji autobus nadzorowany przez policję oraz przedstawicieli władz miejskich. Zaleca się zabranie ze sobą dokumentów tożsamości, niektórych rzeczy osobistych, a także pewnej ilości jedzenia. Dyrektorzy obiektów użyteczności publicznej oraz fabryk przemysłowych postanowili stworzyć listę pracowników, którzy będą zmuszeni pozostać w Prypeci, aby nadzorować prawidłowy porządek pracy tych zakładów. Podczas trwania ewakuacji wszystkie mieszkania będą strzeżone przez siły policyjne. Towarzysze, tymczasowo opuszczając swoje mieszkania, upewnijcie się, że wyłączyliście światło, wszystkie urządzenia elektryczne, wodę oraz zostawiliście zamknięte okna. Prosimy zachować spokój i w zorganizowany sposób uczestniczyć w procesie tej krótkoterminowej ewakuacji.

Kobiety i dzieci ewakuowano jako pierwszych, ale w tej części Związku Radzieckiego brakowało autobusów. Musiały więc przyjechać z innych części kraju, aby móc ewakuować wszystkich 50 tysięcy mieszkańców Prypeci. W ciągu niespełna trzech godzin miasto było puste i pozostało już tak na zawsze. Po ewakuacji Prypeci, jeszcze do początku maja, trwały akcje ewakuacyjne wiosek w promieniu 30 km od reaktora. Zaraz po ewakuacji ludności z aż 1840 pobliskich wiosek i osad, na szeroką skalę przeprowadzono akcje odkażania budynków, dróg i roślinności. Strefę zamkniętą utworzono jednak dopiero w 1994 r., kiedy to ostatnich mieszkańców z pozostałych wiosek przeniesiono do nowych mieszkań w Kijowie i Żytomierzu.

Prypeć ewakuacja 1986 Czarnobyl zdjęcie

Zwierzęta, które decyzją władz nie zostały ewakuowane, postanowiono zgładzić. Utworzono ekipy, ktore miały je wyłapywać i zabijać. Zakazano zabierania ze sobą zwierząt gdyż obawiano się, że radioaktywny pył w dużych ilościach może osiąść w sierści. . W okresie do 5 maja zakończono ewakuację ludzi zamieszkałych w promieniu 30 km od reaktora). W dzisiejszych czasach wejście do strefy jest zabronione, z wyjątkiem dla byłych mieszkańców odwiedzających cmentarze i tych z pozwoleniem, jak turyści czy pracownicy. W strefie mieszka około 150 osób (w większości starszych ludzi), którzy zdecydowali się na powrót do rodzinnych wiosek i żyją tam na własną odpowiedzialność). Oprócz tych mieszkańców, jest jeszcze około 3000 pracowników, którzy należą do specjalnego reżimu i dbają o strefę. Ok. 2500 pracowników nadal pracuje w elektrowni w Czarnobylu, pomimo że od 2000 r. jest całkowicie zamknięta. Oprócz likwidowania skutków po wybuchu i zabezpieczanie pozostałości po paliwie jądrowym, pracownicy zapewniają przepływ energii elektrycznej z Białorusi na Ukrainę i na odwrót. Kilka tysięcy pracowników również pracowało nad budową nowego sarkofagu, która został ukończony w 2018 r. Więcej na temat sarkofagu znajdziesz na naszym blogu (EN).

Prypeć przed teraz zdjęcie historia

Prypeć stało się miastem duchów i pomimo, że nikt już tam nie mieszka, ma swój własny, niepowtarzalny klimat. Obecnie miasto Prypeć jest niemalże skansenem ostatnich lat epoki radzieckiej w porównaniu do niektórych pobliskich wiosek, które zostały całkowicie zapomniane przez świat i zakopane. Jedyne co je upamiętnia to pozostawione znaki drogowe i tablice z mapami. Prypeć, jak również cały jego 30 km obszar, strzeżony jest przez policję i wojsko. Nie zapobiegło to jednak kradzieży, głównie w 1991 r. po rozwiązaniu ZSRR, gdy strefa czarnobylska była mniej strzeżona. Całe miasto zostało splądrowane i nie ma ani jednego mieszkania, którego nie odwiedziliby złodzieje, zabierając ze sobą cenne przedmioty. W 1987 r., mieszkańcy dostali pozwolenie na powrót i zabranie reszty swojego dobytku, ale tylko niewielki procent to uczyniło. Do 1997r. funkcjonowała jeszcze fabryka wojskowa (zwana Jupiter), a słynny basen do 1998r. Pomimo tego są to najbardziej splądrowane obiekty w Prypeci. Nadal działają jeszcze trzy części miasta: pralnia (przeznaczona dla elektrowni jądrowej w Czarnobylu), garaże dla ciężarówek i studnia głębinowa z przepompownią (dostawa wody dla elektrowni).Miasto jest pełne ówczesnych (lata 80.) napisów, znaków, książek czy zdjęć, większość z motywami komunistycznymi bądź Lenina.

Słowa i portrety Lenina widnieją praktycznie wszędzie - w Pałacu Kultury, w hotelu, w szpitalu, na posterunku policji, w szkołach czy nawet w przedszkołach. Spacer po mieście przypomina podróż do przeszłości, jedyną różnicą jest to, że nie ma w nim ani jednej duszy, ani nawet śpiewających ptaków na niebie! Można sobie tylko wyobrazić jak to miasto wyglądało w czasach, kiedy dynamicznie się rozwijało. Przybliżymy Ci ten obraz dzięki historycznym fotografiom czy przejażdżce retro samochodem podczas naszej Czarnobyl Retro wycieczki. Całe miasto zostało wzniesione na zielonym polu tuż po zbudowaniu elektrowni jądrowej. Całe miasto zostało wzniesione na ogromnym polu tuż po zbudowaniu elektrowni jądrowej. Wszystkie budynki wykonane są z betonu, a domy wyglądają tak samo jak w każdym innym sowieckim mieście. Dzisiaj, niektóre budynki są całkowicie porośnięte przez drzewa i są ledwo widoczne z drogi, a kilka z nich zawaliło się. Cywilizacja mimo swojego postępu technicznego i technologicznego, czego istotnym przykładem jest Czarnobyl, na obecnym etapie przegrywa z naturą. Przyroda odbiera zagarnięte przez człowieka tereny a na miejscu ruin znowu rosną drzewa i chwasty. Prawdopodobnie w ciągu najbliższych dwóch dekad, tylko ruiny pozostaną z miasta jeśli go nie uratujemy. Nie ma innego takiego miejsca na świecie.

Nowa osłona ochronna Czarnobyl Elektrownia jądrowa

Jaka jest przyszłość?

Po 30 latach, strefa jest dziś miejscem gdzie odradza się przyroda a zagrożone gatunki znalazły dla siebie bezpieczne miejsce. Słyszy się wiele głosow z Ukrainy, Białorusi ale także róznych stron świata, że przypadkowo tworząc zamkniętą strefę bezpieczeństwa stworzono rezerwat przyrody, który jest unikalny w skali światowej. Do czarnobylskiej strefy docierały zwierzęta z odległych rejonów. Przywędrowały na przykład jelenie, wilki, dziki, żółwie, bobry, a nawet dzikie konie. Nie stwierdzono żadnycyh mutacji u tych zwierząt; wręcz przeciwnie, mają bardzo wysoki wskaźnik urodzeń. Jako najpopularniejsza atrakcja turystyczna na Ukrainie, strefa czarnobylska jest najchętniej odwiedzanym miejscem przez miłośników UrbEx na świecie. Przewija się przez nią ponad 50 000 osób rocznie. Turystyka w Czarnobylu ma znaczący wpływ na lokalną gospodarkę. Nie spodziewaj się ekskluzywnego hotelu i sklepów z pamiątkami, Czarnobyl to obszar strzeżony przez wojsko z własnymi zasadami i warunkami. Poza turystyką ważną rolę odgrywa także energia. Obecnie elektrownia w Czarnobylu służy do dystrybuowania energii elektrycznej między Ukrainą, a Białorusią. Co więcej, chińscy inwestorzy planują budowę jednej z największych elektrowni słonecznych na terenie Czarnobyla ze względu na jego infrastrukturę linii energetycznych. Istnieje również projekt budowy magazynu do składowania zużytego paliwa jądrowego z różnych części Europy w Czarnobylu.Nowy betonowy sarkofag nad reaktorem zapewni nam kolejne 100 lat bezpieczeństwa, a dla Ukrainy i Unii Europejskiej oznacza to aż 100 lat na znalezienie sposobów na zdemontowanie i posprzątanie nie tylko starego sarkofagu, ale wszystkiego co pozostało po reaktorze nr. 4. Ukraina chcąc zachować dziedzictwo Czarnobyla udostępniła je turystom na całym świecie. Obecnie cała strefa jest niemalże skansenem ostatnich lat zimnej wojny. CHERNOBYLwel.come rozpoczął swoją misję pokazania tego niesamowitego miejsca światu w 2008 r. - oto nasza historia.

Jeśli lubisz czytać o Czarnobylu i jego historii, pobierz nasz darmowy ebook '10 Mitów i Prawd o Czarnobylu' TUTAJ

10 000 0000

chorych w 3 krajach

120 000

ewakuowanych osób ze 100 miast i wiosek

5000+

osób nadal pracujących w strefie czarnobylskiej i elektrowni jądrowej

2600

km² skażonych terenów

150

babushek nadal mieszkających w strefie

Kiedy planujesz napisać własną historię o Czarnobylu?

WYBIERZ WYCIECZKĘ